Amfora of qvevri?
Een amfora of amfoor is een kruik met twee oren die in een punt uitloopt. In de oudheid werden ze meestal gebruikt voor het bewaren en/of vervoeren van vloeistoffen als olie en wijn of het opslaan van graan. Amfora wijn heeft echter niets met dit type kruiken te maken. De aardewerken kruiken die gebruikt worden voor het gisten, rijpen en opslaan van wijn heten qvevri (of kvevri, in Nederland worden de onjuiste term amfora en qvevri allebei gebruikt). Ze komen van oorsprong uit Georgië waar die methode van wijn maken zo’n 8000 jaar geleden is uitgevonden. Zeer waarschijnlijk is hier de eerste wijn ter wereld gemaakt. Op vernuftige wijze werd zo’n qvevri gemaakt. Van uitgegraven klei werd de kruik gebakken om vervolgens weer in de uitgespaarde grond teruggeplaatst. De grond zorgt voor een koele en stabiele temperatuur en de kruik fungeert als gistingstank of rijpingsvat.

Georgische wijnbouw
Toen de Sovjet-Unie nog bestond had Georgië op wijngebied een grote reputatie. Maar na het uiteenvallen van het Oostblok verdween een groot deel van de afzetmarkt. En in de rest van wijn producerend Europa was de Georgische qvevri methode vrijwel onbekend. Waarom het gebruik van de qvevri precies verdween is niet bekend. Logisch lijkt dat moderne vinificatie methoden goedkoper en efficiënter waren. De vraag naar dit type wijn zal ook gering zijn geweest. Maar met de opkomst van duurzame, biologische, biodynamische en natuurwijnen kregen ook de amfora wijnen meer aandacht. Terecht want ga maar na: roestvrijstalen tanks en apparatuur om die op constante temperatuur te houden kosten veel energie en die zijn overbodig. Geen eik die gekapt wordt om een vat van te maken. En nadat de wijn gebotteld is wordt de lege kruik schoon gemaakt met kalk en rook en kan weer gebruikt worden.

Het maken van wijn met behulp van de qvevri methode is door UNCESCO opgenomen in de lijst van van Cultureel Werelderfgoed.

Vergisting in terracotta
Er zijn nog meer voordelen aan het gebruik van aardewerken kruiken. Wanneer de wijnmaker er voor kiest ook schillen, pitten en steeltjes mee te vergisten bevat de wijn tannine en is er geen of minimaal gebruik van sulfiet nodig. Tijdens de alcoholische vergisting, komen de schilletjes bovendrijven, de wijnmaker moet de wijn dan doorroeren, om zo veel mogelijk aroma’s en structuur te creëren. Door de vorm van een amfora, vindt er een natuurlijk circulatie plaats en is de wijn continu in beweging. Hierdoor hoeft de wijnmaker niet of minder door de wijn te roeren.

Echte smaak met een uniek karakter
Na de alcoholische vergisting wordt de wijn eventueel gefilterd en kan de wijnmaker wederom kiezen voor een amfora, in plaats van een stalen tank of houten vat om de wijn te rijpen. Staal heeft geen invloed op de smaak van de wijn en de fruittonen blijven behouden. Hout geeft de wijn aroma’s van boter en vanille en maakt de wijn “vetter”. Het aardewerk van de amfora heeft ook geen invloed op de smaak maar deze is wel wat poreus. Dat beetje zuurstof zorgt nu juist voor het unieke karakter en zachter mondgevoel van amfora wijnen. De wijn wordt ronder en intenser met licht oxidatieve tonen. Amfora wijnen zijn geen allemansvrienden en dat maakt het ontdekken ervan des te leuker.

Als je graag een keer wilt proeven wat de amfora doet met de smaak, probeer dan eens de rode of witte amfora wijnen die wij in ons assortiment hebben.